ที่จีนมีแพลตฟอร์มชื่อ Pinduoduo ที่บอกว่าเชื่อมเกษตรกรกว่า 12 ล้านรายตรงถึงคนซื้อ และยอดขายสินค้าเกษตรบนแพลตฟอร์มนี้พุ่งจาก 136,000 ล้านหยวนในปี 2019 เป็นกว่า 270,000 ล้านหยวนในปี 2020 เกือบเท่าตัว ผมอ่านเจอตัวเลขนี้แล้วนั่งคิดอยู่พักหนึ่งว่าอะไรทำให้มันโตขนาดนี้ในปีเดียว
Pinduoduo คืออะไร ทำไมเกษตรกรถึงไปรวมตัวกันที่นั่น
Pinduoduo เป็นแพลตฟอร์มขายของออนไลน์ของจีน มีผู้ใช้อยู่ในระบบราว 788 ล้านคนในปี 2020 ซึ่งถือว่าเยอะมากถ้าเทียบกับขนาดตลาดบ้านเรา แต่สิ่งที่ผมสนใจไม่ใช่จำนวนผู้ใช้ทั้งหมด เป็นเรื่องที่แพลตฟอร์มนี้เปิดทางให้เกษตรกรเข้าไปขายตรงถึงคนซื้อได้เองโดยไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลางเหมือนเมื่อก่อน
ตัวเลขที่บริษัทบอกไว้ในปี 2021 คือเชื่อมเกษตรกรกว่า 12 ล้านรายตรงถึงผู้ใช้ ผมมองว่านั่นหมายความว่าคนปลูกผักปลูกผลไม้ในจีน มีช่องทางขายให้คนที่อยู่ไกลออกไปหลายร้อยกิโลได้ โดยไม่ต้องรอพ่อค้ามารับซื้อถึงสวนเหมือนแต่ก่อน
ยอดขายที่โตเกือบสองเท่าในปีเดียว มันเกิดจากอะไร
ตัวเลขที่ผมพูดถึงในตอนต้นคือยอดขายสินค้าเกษตรบนแพลตฟอร์มนี้ ปี 2020 อยู่ที่กว่า 270,000 ล้านหยวน หรือราว 42,000 ล้านดอลลาร์ เทียบกับปี 2019 ที่อยู่ที่ 136,000 ล้านหยวน พูดง่ายๆ คือโตขึ้นเกือบเท่าตัวภายในปีเดียว ซึ่งถ้าเป็นธุรกิจทั่วไปที่โตขนาดนี้ในปีเดียว มันต้องมีอะไรเปลี่ยนแบบพลิกโครงสร้างเลย ไม่ใช่แค่ขายดีขึ้นนิดหน่อย
บริษัทอธิบายว่าส่วนหนึ่งมาจากโควิด ล็อกดาวน์ทำให้คนหันมาซื้อของกินออนไลน์ ขณะที่ห่วงโซ่อาหารแบบเดิมสะดุด เกษตรกรเลยต้องหาทางขายใหม่แทนการส่งเข้าตลาดค้าส่ง พอสองฝั่งมาเจอกันพร้อมๆ กัน ยอดขายก็เลยพุ่งเร็วขนาดนั้น
โครงการ Duo Duo Farm — ฝึกเกษตรกรให้เป็นคนขาย ไม่ใช่แค่คนปลูก
สิ่งที่ผมว่าน่าสนใจกว่ายอดขายรวมๆ คือโครงการที่ชื่อ Duo Duo Farm เริ่มปี 2019 สอนเกษตรกรในพื้นที่ยากจนทั้งความรู้เรื่องปลูก และความรู้เรื่องขายออนไลน์ ไม่ใช่แค่ปลูกแล้วรอคนมารับ โดยร่วมมือกับรัฐบาลท้องถิ่นและสถาบันวิจัยเกษตร
ผมลองนึกภาพดูว่าเกษตรกรที่เมื่อก่อนอาจจะได้แค่ราคาที่พ่อค้าคนกลางกำหนดให้ พอได้เรียนวิธีนำเสนอสินค้าของตัวเองผ่านมือถือ ก็มีช่องทางขายเองเพิ่มขึ้นมาอีกทาง
จุดที่ทำให้ผมหยุดคิด — พ่อค้าคนกลางหายไปเมื่อเกษตรกรถือกล้องเป็น
ข้อคิดที่ผมเอากลับมาจากเคสนี้คือ พ่อค้าคนกลางมีบทบาทน้อยลงเมื่อเกษตรกรถือกล้องเป็น ทักษะขายสำคัญพอๆ กับทักษะปลูก และมันไม่ใช่เรื่องของเทคโนโลยีเลยสักนิด
สิ่งที่เปลี่ยนในเคสนี้ไม่ใช่ว่าจีนมีเทคโนโลยีที่เราไม่มี เพราะมือถือก็มี เน็ตก็มี แพลตฟอร์มก็มีครบ สิ่งที่เปลี่ยนจริงๆ คือความคิดที่ว่า การปลูกเก่งอย่างเดียวไม่พอแล้ว เมื่อก่อนเราปลูกเก่งก็พอ เพราะมีพ่อค้ามารับถึงสวน แต่ผมเชื่อว่าวันนี้คนที่เล่าเรื่องของตัวเองเป็น ขายได้แพงกว่าคนที่ปลูกเก่งกว่าแต่เงียบอยู่คนเดียวในสวน
หลายคนคิดว่าถ้าปลูกของดี คุณภาพถึง ยังไงก็ต้องขายได้เอง แต่ความจริงคือคนซื้อไม่ได้เห็นสวนของเรา เห็นแค่สิ่งที่เราเล่าให้เขาฟังเท่านั้น ถ้าเราไม่เล่า เขาก็ไม่มีทางรู้ว่าของเราต่างจากของคนอื่นตรงไหน
ถ้าเป็นบ้านเรา จะเอาไปใช้ยังไง
บ้านเราไม่มีแพลตฟอร์มแบบ Pinduoduo ที่ทำเรื่องนี้โดยเฉพาะ แต่เรามี TikTok มี Facebook มี Shopee มี Lazada ซึ่งทำหน้าที่คล้ายกันได้ระดับหนึ่ง คือให้เกษตรกรรายเล็กเข้าไปขายตรงถึงคนซื้อได้โดยไม่ต้องรอพ่อค้าคนกลางมารับที่สวน เพียงแต่เท่าที่ผมรู้ บ้านเรายังไม่มีโครงการขนาดใหญ่แบบ Duo Duo Farm ที่ฝึกให้เกษตรกรกล้าเริ่มต้นแบบเป็นระบบ
สำหรับสวนเล็กๆ ที่มีเงินทุนไม่มาก สิ่งที่ทำได้เลยตอนนี้คือเริ่มจากมือถือเครื่องเดียวที่มีอยู่แล้ว ไม่ต้องรอกล้องดีๆ ไม่ต้องรอทีมงาน แค่เริ่มถ่ายสวนของตัวเอง เล่าว่าปลูกอะไร ปลูกยังไง เก็บวันไหน ลงขายในกลุ่มเฟซบุ๊กท้องถิ่นหรือเพจเล็กๆ ที่เข้าถึงคนในจังหวัดหรือใกล้เคียงก่อน ไม่จำเป็นต้องไปแข่งกับร้านใหญ่ในตลาดออนไลน์ทั้งประเทศตั้งแต่วันแรก
ตลาดที่เข้าถึงได้จริงสำหรับเกษตรกรรายเล็กในไทยตอนนี้ อาจไม่ใช่ตลาดทั้งประเทศเหมือนเคสจีน แต่เป็นลูกค้าในรัศมีที่ส่งของสดถึงมือได้ทันเวลา การไลฟ์ขายให้คนในจังหวัดหรือภาคเดียวกันเห็น อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่จับต้องได้มากกว่าการฝันถึงยอดขายระดับประเทศตั้งแต่ต้น
ถ้าไม่กล้าออกกล้อง จะเริ่มยังไง
ผมรู้ว่าหลายคนอ่านถึงตรงนี้แล้วคิดในใจว่า ผมไม่กล้าออกกล้องหรอก พูดไม่เก่ง หน้าตาไม่ดี ความรู้สึกเขินตอนเห็นตัวเองในจอเป็นเรื่องปกติมากครับ
แต่มันไม่ได้ต้องการให้เราพูดเก่งแบบพิธีกร แค่ให้คนเห็นว่าของมาจากไหน ใครปลูก ปลูกด้วยวิธีไหน เท่านั้นก็ต่างจากของในตลาดที่ไม่มีใครรู้ที่มาแล้ว ผมเชื่อว่าคนซื้อทุกวันนี้อยากรู้เรื่องราวเบื้องหลังของที่เขากิน มากกว่าอยากดูใครพูดเก่ง
ตัวเลขของเคสนี้
| เชื่อมเกษตรกรตรงถึงผู้ใช้ (ตัวเลขที่บริษัทแถลงปี 2021) | กว่า 12 ล้านราย |
| ผู้ใช้แพลตฟอร์ม (ปี 2020) | 788 ล้านคน |
| ยอดขายสินค้าเกษตรปี 2020 | กว่า 270,000 ล้านหยวน (~42,000 ล้านดอลลาร์) |
| ยอดขายสินค้าเกษตรปี 2019 | 136,000 ล้านหยวน |
| โครงการ Duo Duo Farm | เริ่มปี 2019 สอนทั้งการปลูกและการขายออนไลน์ |
| ปัจจัยที่ช่วยให้ยอดโตปี 2020 | ล็อกดาวน์โควิดทำให้คนซื้ออาหารออนไลน์มากขึ้น |
คำถามที่คนถามบ่อย
Pinduoduo คืออะไร ต่างจาก Shopee หรือ Lazada ยังไง
Pinduoduo คือแพลตฟอร์มขายของออนไลน์ของจีน มีจุดเด่นที่เปิดช่องให้เกษตรกรขายตรงถึงผู้ซื้อ และมีโครงการสอนเกษตรกรให้ขายออนไลน์เอง ส่วน Shopee หรือ Lazada บ้านเรา เท่าที่ผมรู้ยังไม่มีโครงการสำหรับเกษตรกรขนาดนั้น
บ้านเราไม่มีแพลตฟอร์มแบบนี้ จะเริ่มขายตรงได้ยังไง
เริ่มจากมือถือเครื่องเดียวที่มีอยู่แล้ว ลงขายผ่านเฟซบุ๊กหรือกลุ่มท้องถิ่นก่อน ไม่ต้องรอแพลตฟอร์มเฉพาะทาง เพราะตลาดที่เข้าถึงได้จริงของสวนเล็กๆ มักเป็นคนในจังหวัดหรือภาคเดียวกันอยู่แล้ว
ต้องลงทุนซื้ออุปกรณ์อะไรเพิ่มไหมถ้าจะเริ่มไลฟ์ขาย
ไม่จำเป็นต้องซื้อกล้องหรืออุปกรณ์แพงตั้งแต่แรก มือถือที่มีอยู่แล้วถ่ายได้เลย สิ่งสำคัญกว่าคือการเล่าให้คนเห็นว่าของมาจากไหน ปลูกยังไง ไม่ใช่คุณภาพภาพที่สวยงาม
ถ้าพูดไม่เก่ง ขี้อาย จะเริ่มไลฟ์ขายยังไงดี
เริ่มจากถ่ายคลิปสั้นๆ เล่าเรื่องสวนตัวเอง ไม่ต้องพูดเก่งแบบพิธีกร แค่บอกว่าเก็บวันไหน ปลูกด้วยวิธีอะไร คนซื้อทุกวันนี้สนใจที่มาของสินค้ามากกว่าความสามารถในการพูดของคนขาย
ผมอ่านมาจากไหน
อ่านต่อในเว็บ
คุณเคยลองถ่ายสวนตัวเองลงโซเชียลไหมครับ
เล่าให้ฟังในคอมเมนต์ได้เลยครับ ผมอ่านทุกอัน
เกษตรที่อยู่รอด ไม่ได้ชนะเพราะปลูกเก่งกว่า — แต่ชนะเพราะคิดเป็นธุรกิจ
ผมเก็บเคสเกษตรทำเงินจากทั่วโลกมาเล่าวันละเรื่อง ตามอ่านได้ที่เพจ เกษตรหัวใจธุรกิจ ส่วนแปลงที่ผมลงมือทำเองอยู่ ดูได้ที่ ช่องสาระรีฟ ครับ