เนเธอร์แลนด์ส่งออกเกษตรอันดับ 2 โลก ที่ดินเล็กกว่าภาคใต้

ประเทศที่พื้นที่เล็กกว่าภาคใต้บ้านเรา ส่งออกสินค้าเกษตรเป็นอันดับ 2 ของโลก ผมไปเจอตัวเลขนี้แล้วต้องอ่านซ้ำสองรอบ เพราะมันขัดกับทุกอย่างที่เราถูกสอนมาเรื่องการทำเกษตร

ตัวเลขที่ทำให้ผมอึ้ง

ผมไปนั่งไล่อ่านข้อมูลการเกษตรของเนเธอร์แลนด์ แล้วเจอตัวเลขที่ต้องหยุดอ่านแล้วกลับไปอ่านซ้ำ โรงเรือนทดลองแห่งหนึ่งที่เมือง ‘s-Gravenzande ทำสถิติผลผลิตมะเขือเทศพวงได้ 121 กิโลกรัม ต่อพื้นที่ 1 ตารางเมตร นี่คือสถิติใหม่ ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยทั่วไป

ข่าวเดียวกันบอกว่าตัวเลขนี้สูงกว่าผลผลิตปกติเกือบ 40% ลองนึกภาพพื้นที่แค่ 1 ตารางเมตร ประมาณกระเบื้องปูพื้นสองแผ่นต่อกัน แต่ให้มะเขือเทศได้เป็นร้อยกิโล

เราคุ้นกับการพูดว่า ‘ไร่นี้ได้กี่ตัน’ ไม่ใช่ ‘ตารางเมตรนี้ได้กี่กิโล’ พอเห็นตัวเลขนี้ผมถึงคิดว่าหน่วยวัดที่เราใช้กันมันบอกอะไรได้น้อยกว่าที่คิด

ส่งออกมะเขือเทศอย่างเดียว เกือบสองพันล้านดอลลาร์

ปี 2024 เนเธอร์แลนด์ส่งออกมะเขือเทศอย่างเดียวได้ 1,820 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขึ้นเป็นอันดับ 2 ของโลก ลูกค้าใหญ่ที่สุดคือเยอรมนี ซื้อไป 821 ล้านดอลลาร์ และถ้านับสินค้าเกษตรทั้งหมด เนเธอร์แลนด์ก็เป็นผู้ส่งออกอันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐฯ

ที่น่าคิดคือเขาทำตัวเลขระดับนี้ได้บนประเทศที่มีพื้นที่ทั้งประเทศราว 41,850 ตารางกิโลเมตร เล็กกว่าภาคใต้บ้านเราที่มีราว 70,000 กว่าตารางกิโลเมตร

ทำไมประเทศเล็กๆ ถึงทำได้

มุมที่ผมมองคือ เขาไม่ได้ชนะด้วยขนาดที่ดิน แต่ชนะด้วยผลผลิตต่อพื้นที่ ฟังดูเหมือนแค่เปลี่ยนคำถาม จาก ‘มีที่เท่าไหร่’ เป็น ‘ที่ 1 ตารางเมตรให้ผลผลิตเท่าไหร่’ แต่พอเปลี่ยนคำถาม วิธีทำงานก็เปลี่ยนตาม

สถิติ 121 กิโลในข่าวนั้นไม่ได้มาจากโชค ข่าวบอกว่ามาจากการปลูกแบบใช้ข้อมูลตัดสินใจ คุมสภาพในโรงเรือนตามตัวเลขที่วัดได้ ไม่ใช่กะเอาจากสายตา

ผมว่าบทเรียนคือ การรู้ว่าทุกตารางเมตรที่ลงทุนไปคืนผลผลิตกลับมาเท่าไหร่ แล้วไล่ปรับปรุงจุดที่ยังทำได้ไม่ดีพอทีละจุด สำคัญกว่าการมีที่ดินเยอะ

จุดที่ทำให้ผมหยุดคิด

ผมชอบมุมนี้มากเพราะบ้านเรามีแดดทั้งปี แต่เรากลับวัดผลผลิตกันเป็น ‘ไร่’ ซึ่งเป็นหน่วยของที่ดิน ไม่ใช่หน่วยของกำไร พอวัดผิดหน่วย เราก็มักจะแก้ปัญหาผิดจุดตามไปด้วย

เวลาคนทำสวนบ่นว่าได้กำไรน้อย เรามักแก้ด้วยการขยายพื้นที่ ซื้อที่เพิ่ม เช่าที่เพิ่ม คิดว่าถ้ามีที่มากขึ้นเงินจะมากขึ้นตาม แต่ถ้าที่เดิมยังทำผลผลิตต่อตารางเมตรได้ไม่เต็มที่ การขยายพื้นที่ก็แค่ขยายปัญหาเดิมให้ใหญ่ขึ้นเท่านั้นเอง

คนที่มีที่ดิน 5 ไร่แล้วทำเงินได้เท่าคนมีที่ดิน 20 ไร่ ไม่ได้แปลว่าเขาขยันกว่า 4 เท่า แต่แปลว่าเขารู้ตัวเลขของตัวเองว่าที่ 1 ตารางเมตรให้เงินเท่าไหร่ แล้วก็ไล่ปรับปรุงไปทีละจุดจนกว่าจะดีขึ้น นี่คือความต่างระหว่างคนที่ทำเกษตรเป็นอาชีพ กับคนที่ทำเกษตรเป็นธุรกิจ

ถ้าเป็นบ้านเราจะเอาไปใช้ยังไง

ผมไม่คิดว่าเราต้องไปสร้างโรงเรือนคุมอุณหภูมิแบบเขาทันที เพราะเงินทุนของสวนเล็กๆ บ้านเราไม่ได้อยู่ในระดับนั้น สิ่งที่เอามาใช้ได้จริงคือวิธีคิด ไม่ใช่วิธีลงทุน

สิ่งแรกที่ทำได้เลยโดยไม่ต้องใช้เงินสักบาท คือลองแบ่งแปลงที่มีอยู่เป็นส่วนๆ แล้วจดว่าแต่ละส่วนให้ผลผลิตเท่าไหร่ ขายได้เงินเท่าไหร่ พอมีตัวเลขแล้วจะเห็นเองว่าส่วนไหนของแปลงที่ทำเงินได้ดีกว่าส่วนอื่น แล้วค่อยไปดูว่าทำไมส่วนนั้นถึงดีกว่า แสงพอไหม น้ำพอไหม ดินต่างกันตรงไหน

สำหรับคนที่คิดจะขยายสวน คำถามที่ควรถามตัวเองก่อนซื้อที่เพิ่มหรือเช่าที่เพิ่ม คือที่เดิมที่มีอยู่ตอนนี้ ทำผลผลิตได้เต็มที่หรือยัง ถ้ายังไม่เต็มที่ การไปหาที่ใหม่อาจจะไม่ใช่คำตอบ อาจจะเป็นแค่การย้ายปัญหาเดิมไปอยู่ในที่ใหม่ที่ใหญ่กว่า

ตลาดที่เราเข้าถึงได้ก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องคิดคู่กัน เนเธอร์แลนด์มีตลาดเยอรมนีอยู่ใกล้ๆ รับซื้อผลผลิตได้มหาศาล บ้านเราถ้าจะเพิ่มผลผลิตต่อพื้นที่ ก็ต้องดูด้วยว่าตลาดที่เรามี รับของเพิ่มได้จริงไหม ไม่งั้นผลผลิตต่อตารางเมตรจะสูงขึ้นแต่ขายไม่ออก ก็ไม่มีประโยชน์

คำถามที่ผมเอามาถามตัวเอง

หลังอ่านเรื่องนี้จบ คำถามที่ผมอยากชวนทุกคนถามตัวเองคือ แปลงที่เรามีอยู่ตอนนี้ ให้เงินเราเท่าไหร่ต่อ 1 ตารางเมตร ถ้าตอบไม่ได้ทันที ลองนั่งไล่คิดย้อนหลังจากยอดขายกับพื้นที่ที่มี จะพอเห็นตัวเลขคร่าวๆ

ผมว่านี่แหละคือจุดเริ่มต้นจริงๆ ของการทำเกษตรให้เป็นธุรกิจ ไม่ใช่การไปหาพันธุ์ใหม่ ปุ๋ยใหม่ หรือเทคนิคปลูกใหม่ก่อน แต่เป็นการรู้ตัวเลขของตัวเองให้ชัดก่อน ว่าตอนนี้เรายืนอยู่ตรงไหน แล้วค่อยไปหาว่าจะขยับตัวเลขนั้นให้ดีขึ้นได้ยังไง

ตัวเลขของเคสนี้

สถิติโรงเรือนทดลอง (มะเขือเทศพวง)	121 กก./ตร.ม.
เทียบผลผลิตปกติ	สูงกว่าเกือบ 40%
มูลค่าส่งออกมะเขือเทศปี 2024	1,820 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับ 2 ของโลก)
ปลายทางส่งออกหลัก	เยอรมนี 821 ล้านดอลลาร์
อันดับส่งออกสินค้าเกษตรทั้งหมด	อันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐฯ
พื้นที่ประเทศ	ราว 41,850 ตร.กม. (ภาคใต้ไทยราว 70,000 กว่า ตร.กม.)

คำถามที่คนถามบ่อย

เนเธอร์แลนด์ทำผลผลิตสูงขนาดนี้ได้เพราะมีที่ดินดีกว่าเราหรือเปล่า

ข้อมูลที่ผมอ่านไม่ได้บอกว่าเขาชนะเพราะที่ดิน ประเทศเขาเล็กกว่าภาคใต้บ้านเราด้วยซ้ำ สถิติ 121 กิโลมาจากการปลูกแบบใช้ข้อมูลคุมทุกอย่างในโรงเรือน สิ่งที่เอามาคิดต่อได้คือวิธีคิดเรื่องผลผลิตต่อพื้นที่

สวนเล็กๆ ในไทยต้องสร้างโรงเรือนคุมอุณหภูมิแบบเขาไหม

ไม่จำเป็นต้องทำแบบเดียวกันเลยครับ เงินทุนของสวนเล็กบ้านเราไม่ได้อยู่ระดับนั้น สิ่งที่เอามาใช้ได้จริงคือวิธีคิด คือการเริ่มจดตัวเลขผลผลิตต่อพื้นที่ของแปลงที่มีอยู่ก่อน

ถ้าอยากรู้ว่าที่ 1 ตารางเมตรของเราให้เงินเท่าไหร่ ต้องเริ่มยังไง

เริ่มง่ายๆ ด้วยการแบ่งแปลงที่มีเป็นส่วนๆ แล้วจดว่าแต่ละส่วนให้ผลผลิตเท่าไหร่ ขายได้เงินเท่าไหร่ พอมีตัวเลขแล้วจะเห็นเองว่าส่วนไหนทำเงินได้ดีกว่า

ควรขยายพื้นที่สวนก่อนหรือปรับปรุงพื้นที่เดิมก่อน

ควรดูก่อนว่าที่เดิมทำผลผลิตได้เต็มที่หรือยัง ถ้ายังไม่เต็มที่ การไปหาที่ใหม่อาจไม่ช่วยอะไร เพราะเป็นแค่การย้ายปัญหาเดิมไปอยู่ในที่ใหญ่ขึ้นเท่านั้น

ผมอ่านมาจากไหน

อ่านต่อในเว็บ

แปลงที่คุณมีอยู่ตอนนี้ ให้เงินคุณเท่าไหร่ต่อ 1 ตารางเมตร

เล่าให้ฟังในคอมเมนต์ได้เลยครับ ผมอ่านทุกอัน

เกษตรที่อยู่รอด ไม่ได้ชนะเพราะปลูกเก่งกว่า — แต่ชนะเพราะคิดเป็นธุรกิจ

ผมเก็บเคสเกษตรทำเงินจากทั่วโลกมาเล่าวันละเรื่อง ตามอ่านได้ที่เพจ เกษตรหัวใจธุรกิจ ส่วนแปลงที่ผมลงมือทำเองอยู่ ดูได้ที่ ช่องสาระรีฟ ครับ