ประเทศที่พื้นที่เล็กกว่าภาคใต้บ้านเรา ส่งออกสินค้าเกษตรเป็นอันดับ 2 ของโลก ผมไปเจอตัวเลขนี้แล้วต้องอ่านซ้ำสองรอบ เพราะมันขัดกับทุกอย่างที่เราถูกสอนมาเรื่องการทำเกษตร
ตัวเลขที่ทำให้ผมอึ้ง
ผมไปนั่งไล่อ่านข้อมูลการเกษตรของเนเธอร์แลนด์ แล้วเจอตัวเลขที่ต้องหยุดอ่านแล้วกลับไปอ่านซ้ำ โรงเรือนของเขาทำสถิติผลผลิตมะเขือเทศได้ 121 กิโลกรัม ต่อพื้นที่ 1 ตารางเมตร นี่คือสถิติใหม่ที่เขาทำได้ ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยทั่วไป
ส่วนโรงเรือนทั่วไปที่ทำกันเป็นธุรกิจจริงจัง ไม่ใช่โรงเรือนทดลอง อยู่ที่ 48-85 กิโลกรัมต่อตารางเมตรต่อปี ลองนึกภาพพื้นที่แค่ 1 ตารางเมตร ประมาณกระเบื้องปูพื้นสองแผ่นต่อกัน แต่ให้ผลผลิตหนักเกือบ 50-85 กิโลตลอดปี
ผมเป็นคนทำแปลงเกษตรเองอยู่ ไม่เคยคิดจะวัดผลผลิตเป็นตารางเมตรมาก่อนเลย เราคุ้นกับการพูดว่า ‘ไร่นี้ได้กี่ตัน’ ไม่ใช่ ‘ตารางเมตรนี้ได้กี่กิโล’ พอเห็นตัวเลขนี้ผมถึงรู้ว่าหน่วยวัดที่เราใช้กันมันบอกอะไรได้น้อยกว่าที่คิด
ส่งออกมะเขือเทศอย่างเดียว เกือบสองพันล้านดอลลาร์
ปี 2024 เนเธอร์แลนด์ส่งออกมะเขือเทศอย่างเดียวได้ 1,820 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขึ้นเป็นอันดับ 2 ของโลก ลูกค้าใหญ่ที่สุดคือเยอรมนี ซื้อไปคนเดียว 821 ล้านดอลลาร์ นี่ยังไม่รวมพืชผักอื่นที่เขาส่งออกทั้งประเทศ
ที่น่าคิดคือประเทศนี้ไม่ได้มีแดดจัดฝนดีเหมือนบ้านเรา ฤดูหนาวก็ยาว แดดก็น้อย แถมที่ดินยังแพงที่สุดในยุโรป เขาแทบไม่มีต้นทุนธรรมชาติอะไรที่ได้เปรียบเราเลยสักอย่าง แต่กลับทำเงินจากพืชผักได้ระดับนี้
ทำไมประเทศที่เสียเปรียบทุกอย่างถึงทำได้
คำตอบที่ผมอ่านเจอคือ เขาเลิกคิดเรื่อง ‘มีที่เท่าไหร่’ แล้วเปลี่ยนมาคิดเรื่อง ‘ที่ 1 ตารางเมตรให้เงินเท่าไหร่’ แทน ฟังดูเหมือนแค่เปลี่ยนคำถาม แต่พอเปลี่ยนคำถาม วิธีทำงานทั้งหมดก็เปลี่ยนตาม
เมื่อโจทย์คือ ‘ตารางเมตรนี้ต้องให้เงินสูงสุด’ เขาก็ต้องลงทุนกับโรงเรือนที่คุมอุณหภูมิ คุมแสง คุมความชื้นได้ ต้องคุมน้ำคุมปุ๋ยเป็นรายต้นแทนที่จะรดทั้งแปลง ต้องปลูกซ้อนขึ้นไปในแนวตั้งเพื่อใช้พื้นที่ให้คุ้มที่สุด และที่สำคัญคือต้องวัดทุกอย่างเป็นตัวเลข ไม่ใช่กะเอาจากสายตา
พูดง่ายๆ คือเขาไม่ได้ชนะเพราะมีที่ดินดี เขาชนะเพราะรู้ว่าทุกตารางเมตรที่ลงทุนไป มันคืนเงินกลับมาเท่าไหร่ แล้วก็ไล่ปรับปรุงจุดที่ยังทำได้ไม่ดีพอทีละจุด
จุดที่ทำให้ผมหยุดคิด
ผมชอบมุมนี้มากเพราะบ้านเรามีของฟรีที่เขาไม่มี แดดฟรี ฝนฟรี ดินดีกว่าเขาเยอะ แต่เรากลับวัดผลผลิตกันเป็น ‘ไร่’ ซึ่งเป็นหน่วยของที่ดิน ไม่ใช่หน่วยของกำไร พอวัดผิดหน่วย เราก็มักจะแก้ปัญหาผิดจุดตามไปด้วย
เวลาคนทำสวนบ่นว่าได้กำไรน้อย เรามักแก้ด้วยการขยายพื้นที่ ซื้อที่เพิ่ม เช่าที่เพิ่ม คิดว่าถ้ามีที่มากขึ้นเงินจะมากขึ้นตาม แต่ถ้าที่เดิมยังทำผลผลิตต่อตารางเมตรได้ไม่เต็มที่ การขยายพื้นที่ก็แค่ขยายปัญหาเดิมให้ใหญ่ขึ้นเท่านั้นเอง
คนที่มีที่ดิน 5 ไร่แล้วทำเงินได้เท่าคนมีที่ดิน 20 ไร่ ไม่ได้แปลว่าเขาขยันกว่า 4 เท่า แต่แปลว่าเขารู้ตัวเลขของตัวเองว่าที่ 1 ตารางเมตรให้เงินเท่าไหร่ แล้วก็ไล่ปรับปรุงไปทีละจุดจนกว่าจะดีขึ้น นี่คือความต่างระหว่างคนที่ทำเกษตรเป็นอาชีพ กับคนที่ทำเกษตรเป็นธุรกิจ
ถ้าเป็นบ้านเราจะเอาไปใช้ยังไง
ผมไม่คิดว่าเราต้องไปสร้างโรงเรือนคุมอุณหภูมิแบบเขาทันที เพราะเงินทุนของสวนเล็กๆ บ้านเราไม่ได้อยู่ในระดับนั้น สิ่งที่เอามาใช้ได้จริงคือวิธีคิด ไม่ใช่วิธีลงทุน
สิ่งแรกที่ทำได้เลยโดยไม่ต้องใช้เงินสักบาท คือลองแบ่งแปลงที่มีอยู่เป็นส่วนๆ แล้วจดว่าแต่ละส่วนให้ผลผลิตเท่าไหร่ ขายได้เงินเท่าไหร่ พอมีตัวเลขแล้วจะเห็นเองว่าส่วนไหนของแปลงที่ทำเงินได้ดีกว่าส่วนอื่น แล้วค่อยไปดูว่าทำไมส่วนนั้นถึงดีกว่า แสงพอไหม น้ำพอไหม ดินต่างกันตรงไหน
สำหรับคนที่คิดจะขยายสวน คำถามที่ควรถามตัวเองก่อนซื้อที่เพิ่มหรือเช่าที่เพิ่ม คือที่เดิมที่มีอยู่ตอนนี้ ทำผลผลิตได้เต็มที่หรือยัง ถ้ายังไม่เต็มที่ การไปหาที่ใหม่อาจจะไม่ใช่คำตอบ อาจจะเป็นแค่การย้ายปัญหาเดิมไปอยู่ในที่ใหม่ที่ใหญ่กว่า
ตลาดที่เราเข้าถึงได้ก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องคิดคู่กัน เนเธอร์แลนด์มีตลาดเยอรมนีอยู่ใกล้ๆ รับซื้อผลผลิตได้มหาศาล บ้านเราถ้าจะเพิ่มผลผลิตต่อพื้นที่ ก็ต้องดูด้วยว่าตลาดที่เรามี รับของเพิ่มได้จริงไหม ไม่งั้นผลผลิตต่อตารางเมตรจะสูงขึ้นแต่ขายไม่ออก ก็ไม่มีประโยชน์
คำถามที่ผมเอามาถามตัวเอง
หลังอ่านเรื่องนี้จบ ผมลองถามตัวเองว่า แปลงที่เรามีอยู่ตอนนี้ ให้เงินเราเท่าไหร่ต่อ 1 ตารางเมตร ปรากฏว่าผมตอบไม่ได้ทันที ต้องนั่งไล่คิดย้อนหลังจากยอดขายกับพื้นที่ที่มี ถึงจะพอเดาได้คร่าวๆ
ผมว่านี่แหละคือจุดเริ่มต้นจริงๆ ของการทำเกษตรให้เป็นธุรกิจ ไม่ใช่การไปหาพันธุ์ใหม่ ปุ๋ยใหม่ หรือเทคนิคปลูกใหม่ก่อน แต่เป็นการรู้ตัวเลขของตัวเองให้ชัดก่อน ว่าตอนนี้เรายืนอยู่ตรงไหน แล้วค่อยไปหาว่าจะขยับตัวเลขนั้นให้ดีขึ้นได้ยังไง
ตัวเลขของเคสนี้
| ผลผลิตสถิติใหม่ | 121 กก./ตร.ม. |
| ค่าเฉลี่ยเชิงพาณิชย์ | 48-85 กก./ตร.ม./ปี |
| มูลค่าส่งออกมะเขือเทศปี 2024 | 1,820 ล้านดอลลาร์สหรัฐ |
| อันดับส่งออกมะเขือเทศโลก | อันดับ 2 |
| ปลายทางส่งออกหลัก | เยอรมนี 821 ล้านดอลลาร์ |
คำถามที่คนถามบ่อย
เนเธอร์แลนด์ทำผลผลิตสูงขนาดนี้ได้เพราะมีที่ดินดีกว่าเราหรือเปล่า
ไม่ใช่ครับ เขาเป็นประเทศหนาว แดดน้อย และที่ดินแพงที่สุดในยุโรป ตรงข้ามกับบ้านเราที่มีแดดฟรี ฝนฟรี ดินดีกว่าเยอะ สิ่งที่เขาชนะคือวิธีคิดเรื่องผลผลิตต่อพื้นที่ ไม่ใช่ต้นทุนธรรมชาติ
สวนเล็กๆ ในไทยต้องสร้างโรงเรือนคุมอุณหภูมิแบบเขาไหม
ไม่จำเป็นต้องทำแบบเดียวกันเลยครับ เงินทุนของสวนเล็กบ้านเราไม่ได้อยู่ระดับนั้น สิ่งที่เอามาใช้ได้จริงคือวิธีคิด คือการเริ่มจดตัวเลขผลผลิตต่อพื้นที่ของแปลงที่มีอยู่ก่อน
ถ้าอยากรู้ว่าที่ 1 ตารางเมตรของเราให้เงินเท่าไหร่ ต้องเริ่มยังไง
เริ่มง่ายๆ ด้วยการแบ่งแปลงที่มีเป็นส่วนๆ แล้วจดว่าแต่ละส่วนให้ผลผลิตเท่าไหร่ ขายได้เงินเท่าไหร่ พอมีตัวเลขแล้วจะเห็นเองว่าส่วนไหนทำเงินได้ดีกว่า
ควรขยายพื้นที่สวนก่อนหรือปรับปรุงพื้นที่เดิมก่อน
ควรดูก่อนว่าที่เดิมทำผลผลิตได้เต็มที่หรือยัง ถ้ายังไม่เต็มที่ การไปหาที่ใหม่อาจไม่ช่วยอะไร เพราะเป็นแค่การย้ายปัญหาเดิมไปอยู่ในที่ใหญ่ขึ้นเท่านั้น
ผมอ่านมาจากไหน
อ่านต่อในเว็บ
แปลงที่คุณมีอยู่ตอนนี้ ให้เงินคุณเท่าไหร่ต่อ 1 ตารางเมตร
เล่าให้ฟังในคอมเมนต์ได้เลยครับ ผมอ่านทุกอัน
เกษตรที่อยู่รอด ไม่ได้ชนะเพราะปลูกเก่งกว่า — แต่ชนะเพราะคิดเป็นธุรกิจ
ผมเก็บเคสเกษตรทำเงินจากทั่วโลกมาเล่าวันละเรื่อง ตามอ่านได้ที่เพจ เกษตรหัวใจธุรกิจ ส่วนแปลงที่ผมลงมือทำเองอยู่ ดูได้ที่ ช่องสาระรีฟ ครับ