ทักมาคุย
ตรวจดินเอง 3 วิธีด้วยมือ + ชุดตรวจ NPK ไม่ต้องส่งแล็บ
เกษตร

ตรวจดินเอง 3 วิธีด้วยมือ + ชุดตรวจ NPK ไม่ต้องส่งแล็บ

โดย Sharif Densumite 22 กันยายน 2026

อยากรู้ว่าดินขาดธาตุอะไรก่อนซื้อปุ๋ย ไม่ต้องส่งแล็บให้เสียเวลา ใช้มือเปล่าปั้นดินดูเนื้อสากกับรอยแตกได้ 3 แบบ พอบอกได้คร่าวๆ ว่าดินเป็นทราย ร่วน หรือเหนียว จากนั้นต่อด้วยชุดตรวจดิน NPK หยดน้ำยาเทียบสี รู้ผลไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และค่า pH ได้เลยที่แปลง ผมทดสอบดินที่แปลงตัวเองมาแล้ว ได้ผล N น้อย P น้อยมาก K ปานกลาง pH 7.5

ตรวจดินเอง 3 แบบ ด้วยมือเปล่า

ตรวจดินไม่ต้องรอส่งแล็บเสมอไป ใช้มือเปล่าปั้นดินก็แยกได้คร่าวๆ เป็น 3 แบบ แบบแรกคือดินที่ปั้นเป็นก้อนไม่ได้เลย บีบแล้วร่วนแยกออกจากกัน แบบนี้เข้าข่ายดินทรายเป็นหลัก แบบที่สองปั้นเป็นก้อนได้แต่พอลองปั้นเป็นเส้นยาวม้วนเป็นตัว U จะมีรอยแตก ส่วนแบบที่สามปั้นได้เป็นแผ่นบางแล้วไม่มีรอยแตกเลย แบบนี้เนื้อดินจะละเอียดกว่าสองแบบแรก

ที่แปลงผมเองพอลองปั้นดูจะเห็นชัดว่าเป็นดินแบบแรก คือปั้นเป็นก้อนแทบไม่ได้ ร่วนเป็นทรายตั้งแต่จับครั้งแรก

ตรวจดินด้วยมือ 3 แบบ + ชุดตรวจ NPK  — ตรวจดินเอง 3 แบบ ด้วยมือเปล่า

ตรวจดินทำยังไง ทำตามขั้นตอนนี้

หยิบดินที่จะตรวจมาสักกำมือ ฉีดน้ำลงไปให้ชื้น รอสักครู่ให้น้ำซึมเข้าเนื้อดินทั่วก่อน อย่าเพิ่งปั้นทันที

จากนั้นลองปั้นเป็นก้อนดูว่าจับตัวได้ไหม ถ้าได้ให้ลองปั้นต่อเป็นเส้นยาวแล้วม้วนเป็นวงเป็นตัว U ดูว่าปั้นเป็นวงได้หรือขาดกลางทาง มีรอยแตกที่ผิวหรือเปล่า จุดสังเกตหลักคือความสาก (จับแล้วรู้สึกเป็นเม็ดทราย) กับรอยแตกตอนปั้นเป็นวง สองอย่างนี้บอกได้ว่าดินเราไปทางทรายหรือไปทางดินเหนียว

ตรวจดินด้วยมือ 3 แบบ + ชุดตรวจ NPK  — ตรวจดินทำยังไง ทำตามขั้นตอนนี้

ชุดตรวจดิน NPK ใช้ยังไง

หลังดูเนื้อดินด้วยมือแล้ว ขั้นต่อไปคือใช้ชุดตรวจดิน NPK เพื่อรู้ตัวเลขจริงว่าดินขาดธาตุไหน วิธีใช้คือเก็บตัวอย่างดินมาผสมกับน้ำยาที่มากับชุดตรวจ หยดน้ำยาตามขั้นตอนที่ชุดกำหนด รอให้สีขึ้น แล้วเทียบสีกับแผนภูมิที่แถมมาในกล่อง จะอ่านค่าได้แยกทีละธาตุคือไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) และโพแทสเซียม (K)

ผลตรวจที่แปลงผมออกมาคือไนโตรเจนน้อย ฟอสฟอรัสน้อยมาก ส่วนโพแทสเซียมอยู่ระดับปานกลาง เห็นผลชัดเจนแค่หยดน้ำยาเทียบสี ไม่ต้องรอผลจากแล็บ

ตรวจดินด้วยมือ 3 แบบ + ชุดตรวจ NPK  — ชุดตรวจดิน NPK ใช้ยังไง

ตรวจค่า pH ดินยังไง

ชุดตรวจดิน NPK ชุดเดียวกันนี้ตรวจค่า pH ได้ด้วย ใช้วิธีเดียวกันคือหยดน้ำยาลงในตัวอย่างดินแล้วเทียบสีกับแผนภูมิ pH ที่แถมมา

ผลที่แปลงผมได้คือ pH 7.5 ซึ่งค่อนไปทางด่าง เมื่อดูรวมกับผล NPK แล้วสรุปได้ว่าดินผมขาดอาหารหลักเกือบทุกตัว ต้องเติมก่อนเริ่มปลูกจริงจัง

ดินทรายขาดธาตุอาหารอะไร

จากการทดสอบด้วยมือดินที่แปลงผมเข้าข่ายดินทราย ปั้นเป็นก้อนแทบไม่ได้เลย พอตรวจ NPK ต่อก็ออกผลตรงกันคือไนโตรเจนน้อยและฟอสฟอรัสน้อยมาก ส่วนโพแทสเซียมยังพอมีอยู่ระดับปานกลาง ตัวเลขนี้เป็นผลจากแปลงจริงของผม ไม่ใช่ค่ามาตรฐานตายตัว ดินทรายแต่ละที่ผลอาจต่างกันได้ ต้องตรวจด้วยชุดตรวจของตัวเองถึงจะรู้แน่ชัด

สรุปตัวเลขจากแปลงจริง

ไนโตรเจน (N)น้อย
ฟอสฟอรัส (P)น้อยมาก
โพแทสเซียม (K)ปานกลาง
pH ดิน7.5 (ค่อนไปทางด่าง)

คำถามที่คนถามบ่อย

ตรวจดินด้วยมือแม่นแค่ไหน เทียบกับส่งแล็บ

ตรวจด้วยมือบอกได้แค่ลักษณะเนื้อดินคร่าวๆ ว่าไปทางทรายหรือเหนียว ถ้าอยากรู้ตัวเลขธาตุอาหารต้องใช้ชุดตรวจ NPK ต่อ ซึ่งพอให้ตัดสินใจเบื้องต้นได้โดยไม่ต้องรอผลแล็บ

ตรวจดินด้วยมือ 3 แบบ ดูจากอะไร

ดูจากการปั้นเป็นก้อนได้ไหม ปั้นเป็นเส้นม้วนเป็นตัว U แล้วมีรอยแตกหรือเปล่า และความสากตอนจับดิน

ชุดตรวจดิน NPK ใช้งานยากไหม

ไม่ยาก แค่หยดน้ำยาลงในตัวอย่างดินแล้วเทียบสีกับแผนภูมิที่แถมมาในชุด ทำเองที่แปลงได้เลย

ดินทรายมีปัญหาเรื่องธาตุอาหารบ่อยไหม

จากผลตรวจที่แปลงผม ดินทรายออกมาว่าไนโตรเจนน้อยและฟอสฟอรัสน้อยมาก แต่แต่ละแปลงอาจไม่เหมือนกัน ต้องตรวจของตัวเองถึงจะแน่ใจ

คลิปอื่นในเรื่องเดียวกัน

ดินที่แปลงคุณปั้นเป็นก้อนได้ไหม หรือร่วนเป็นทรายตั้งแต่จับครั้งแรก?

เล่าให้ฟังในคอมเมนต์ได้เลยครับ ผมอ่านทุกอัน

แปลงนี้ผมทำเองทุกขั้นแล้วถ่ายเก็บไว้ตั้งแต่วันแรก ใครอยากดูว่าทำอะไรไปบ้างแล้วได้ผลยังไง ตามดูได้ที่ ช่องสาระรีฟ หรือเพจ เกษตรหัวใจธุรกิจ ครับ

ทำแปลงอยู่เหมือนกัน คุยกันได้

แปลงนี้ผมลงมือทำเองทุกขั้นแล้วจดไว้ทุกรอบ ใครติดตรงไหนอยู่ หรืออยากรู้ว่าผมใช้อะไรบ้าง ทักมาถามได้เลยครับ ผมตอบเอง

ทักมาคุยเรื่องแปลง

อ่านต่อเรื่องนี้