หยดสารทดสอบใส่ตัวอย่างปุ๋ยแล้วดูสีเปลี่ยน คือวิธีเช็คว่าปุ๋ยหรือธาตุอาหารตัวนั้นมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระจริงไหม ยิ่งใช้สารทดสอบน้อยหยดแล้วสีเปลี่ยนเร็ว ยิ่งบอกว่าฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง จากที่ผมลงมือทดสอบเองในคอร์สอบรมด้านปุ๋ยพืชวันสุดท้าย เจอว่าปุ๋ยทั่วไปหยดสารทดสอบไปสิบหยดสียังไม่ขยับ แต่ตัวอย่างที่เอามาทดสอบหยดเดียวสีเปลี่ยนทันที
สารต้านอนุมูลอิสระ คือ อะไร
สารต้านอนุมูลอิสระ (ภาษาอังกฤษเรียก antioxidant) คือสารที่ช่วยหยุดหรือชะลอความเสียหายที่เกิดจาก “อนุมูลอิสระ” ตัวการที่คอยทำลายเซลล์ ในพืชก็เหมือนกัน อนุมูลอิสระจะไปทำลายกระบวนการเจริญเติบโตของพืช ทำให้พืชเครียด โตช้า อ่อนแอ ส่วนสารต้านอนุมูลอิสระในปุ๋ยหรือธาตุอาหารเสริมก็มีหน้าที่เข้าไปช่วยพืชรับมือกับความเครียดตรงนี้
ผมไปเจอเรื่องนี้ตอนไปเรียนคอร์สอบรมด้านปุ๋ยพืชวันสุดท้าย ต่อจากคลิปก่อนที่ไปเรียนตรวจ NPK ในดิน รอบนี้ได้ลงมือทำแล็บทดสอบสารต้านอนุมูลอิสระในปุ๋ยด้วยตัวเองในห้องแล็บจริงๆ
สารต้านอนุมูลอิสระ ทำงานยังไง
อนุมูลอิสระคือตัวที่ไปทำลายกระบวนการเจริญเติบโตของพืชโดยตรง พอพืชเจออนุมูลอิสระเยอะๆ ก็จะเครียด ใบเหี่ยว โตช้า สารต้านอนุมูลอิสระจะเข้าไปหยุดหรือจับอนุมูลอิสระพวกนี้ก่อนที่จะไปทำลายเซลล์พืช ทำให้พืชลดความเครียดลงได้
ยิ่งปุ๋ยหรือธาตุอาหารตัวไหนมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง ยิ่งช่วยพืชผ่านช่วงเครียดได้ดีกว่า ไม่ว่าจะแดดจัด แล้งจัด หรือโดนโรคแมลงรบกวน
วิธีตรวจสารต้านอนุมูลอิสระ แบบทำเองในแล็บ
ขั้นตอนที่ทำในแล็บคือเอาสารทดสอบต้านอนุมูลอิสระหยดใส่หลอดทดลองทีละหลอด แล้วหยดตัวอย่างปุ๋ยลงไปทีละตัว ตัวไนโตรเจน ตัวสูตร NPK ตัวโพแทสเซียม หยดตัวอย่างละ 2 หยดต่อหลอด แล้วดูว่าสีของสารในหลอดเปลี่ยนไหม เปลี่ยนเร็วแค่ไหน
มีเตรียมหลอดควบคุมไว้ 1 หลอดที่ไม่ได้หยดสารทดสอบลงไปเลย เอาไว้เทียบสีให้เห็นความต่างชัดๆ ว่าหลอดที่หยดสารต้านอนุมูลอิสระลงไป สีเปลี่ยนจากหลอดควบคุมมากน้อยแค่ไหน
อ่านผลยังไง หยดกี่หยดถึงเรียกว่าดี
ผลที่เจอตอนทดสอบคือ ปุ๋ยทั่วไปที่เอามาเทียบ หยดสารทดสอบไปสิบหยดแล้วสียังไม่ขยับเลย แต่ตัวอย่างที่เอามาทดสอบ หยดสารทดสอบลงไปแค่หยดเดียว สีเปลี่ยนทันที
หลักการอ่านผลง่ายๆ คือ ยิ่งใช้สารทดสอบน้อยหยดแล้วสีเปลี่ยนเร็ว แปลว่าตัวอย่างนั้นมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระเข้มข้นสูง ตรงข้ามกับตัวที่ต้องหยดเยอะๆ ถึงจะขยับ แปลว่าฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระต่ำ หลักการนี้คล้ายกับวิธีที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่า DPPH ที่ใช้กันในแล็บทั่วไป คือใช้สารตั้งต้นที่เปลี่ยนสีเมื่อเจอสารต้านอนุมูลอิสระ ยิ่งเปลี่ยนสีเร็วเท่าไหร่ ยิ่งบอกว่าตัวอย่างมีฤทธิ์สูงเท่านั้น
ผลทดสอบบอกอะไรเกี่ยวกับปุ๋ยที่ใช้อยู่
ถ้าปุ๋ยหรือธาตุอาหารตัวไหนต้านอนุมูลอิสระได้ดี พืชจะเครียดน้อยลงในช่วงที่เจอสภาพอากาศแปรปรวน แดดจัด ฝนแล้ง หรือแม้แต่ช่วงที่โดนโรคแมลงรบกวน เพราะตัวต้านอนุมูลอิสระช่วยลดความเสียหายที่เกิดกับเซลล์พืชได้
สรุปคือ ปุ๋ยที่ซื้อมาแพงๆ ไม่ได้แปลว่าจะมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงเสมอไป ต้องลองทดสอบดูจริงๆ ถึงจะรู้ว่าที่ใช้อยู่ได้ผลหรือเปล่า ใครที่มีสารทดสอบต้านอนุมูลอิสระอยู่ในมือ ลองหยดเทียบกันเองดูได้เลย ไม่ต้องรอไปแล็บใหญ่
สรุปตัวเลขจากแปลงจริง
| ปุ๋ยทั่วไป (ตัวเทียบ) | หยด 10 หยด สียังไม่เปลี่ยน |
| ตัวอย่างที่เอามาทดสอบ | หยดเดียว สีเปลี่ยนทันที |
| ปริมาณสารทดสอบต่อหลอด | 2 หยด/ตัวอย่าง |
คำถามที่คนถามบ่อย
สารต้านอนุมูลอิสระ คือ อะไร ภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร
คือสารที่ช่วยหยุดหรือชะลอความเสียหายจากอนุมูลอิสระ ภาษาอังกฤษเรียกว่า antioxidant ในพืชช่วยลดความเครียดจากสภาพแวดล้อมได้
วิธีตรวจสารต้านอนุมูลอิสระทำเองได้ไหม
ทำได้ ใช้สารทดสอบหยดใส่ตัวอย่างปุ๋ยแล้วดูสีเปลี่ยน ยิ่งหยดน้อยแล้วสีเปลี่ยนเร็ว ยิ่งบอกว่าฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง
สารต้านอนุมูลอิสระทำงานยังไงกับพืช
เข้าไปหยุดอนุมูลอิสระที่คอยทำลายกระบวนการเจริญเติบโตของพืช ช่วยให้พืชลดความเครียดและรับมือกับสภาพแวดล้อมไม่ดีได้ดีขึ้น
หยดกี่หยดถึงเรียกว่าปุ๋ยมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง
ยิ่งหยดน้อยแล้วสีเปลี่ยนเร็ว ยิ่งดี จากที่ทดสอบ ตัวอย่างที่ดีหยดเดียวสีเปลี่ยนทันที ส่วนตัวที่หยดถึงสิบหยดยังไม่เปลี่ยนสี ถือว่าฤทธิ์ต่ำ
ปุ๋ยที่คุณใช้อยู่ เคยลองหยดทดสอบดูสีหรือยัง?
เล่าให้ฟังในคอมเมนต์ได้เลยครับ ผมอ่านทุกอัน
แปลงนี้ผมทำเองทุกขั้นแล้วถ่ายเก็บไว้ตั้งแต่วันแรก ใครอยากดูว่าทำอะไรไปบ้างแล้วได้ผลยังไง ตามดูได้ที่ ช่องสาระรีฟ หรือเพจ เกษตรหัวใจธุรกิจ ครับ
ภาพจากวันทำแล็บจริง
